Allir elska JKÁ

Í kjölfar síðustu hrinu uppsagna á RÚV heyrist kunnugleg umræða um að selja ætti Rás 2. Hvað er ríkið að reka einhverja poppfroðustöð, spyr fólk og það virðist vera alveg sérlega auðvelt að vinna sér inn prik með því að sparka í Rás 2. Allavega heyri ég aldrei neinn verja þessa stöð og það sem hún stendur fyrir. Ég heyri ekki einu sinni Pál Magnússon gera það.

…

Vörn mín fyrir Rás 2 er fólgin í ritgerð sem ég skrifaði í áfanga hjá Sigurði Gylfa Magnússyni sagnfræðingi í hagnýtri menningarmiðlun í nóvember. Hún fjallar um þáttinn Rokkland og fjölmiðlamanninn Ólaf Pál Gunnarsson. Spurningin sem lögð var til grundvallar snerist um hugtakið “menningu” og hvernig hugtakinu virðist vera beitt af ÓPG. Vessgú.

…

I

Það er varla á nokkurn hallað þó fullyrt sé að Ólafur Páll Gunnarsson sé áhrifamesti fjölmiðlamaður síðari ára í heimi íslenskrar dægurtónlistar. Hann er það sem fjölmiðlafræðingarnir Katz og Lazarsfeld hafa kallað „skoðanaleiðtoga“ , þ.e. einhver sem hefur haft mótandi áhrif á smekk hlustenda sinna. Í þessari ritgerð verður reynt að rýna í þær hugmyndir sem Ólafur Páll virðist hafa um menningarhugtakið og hvaða hugmyndafræði liggur að baki hans vinnu undanfarin fimmtán ár. Ég byggi umfjöllun mína á reglulegri hlustun á þáttinn Rokkland og reyni eftir bestu getu að vísa í einstaka þætti máli mínu til stuðnings.

II

Rokkland er á dagskrá Rásar 2 á sunnudögum frá klukkan 16 til 18 og í þættinum fer Ólafur Páll yfir það sem efst er á baugi í heimi dægurtónlistar hverju sinni. Til að glöggva sig á þættinum er ágætt að bera hann saman við þáttinn Poppland sem er á dagskrá Rásar 2 á hverjum virkum degi á milli klukkan 11 til 16. Þar er Ólafur Páll einn af nokkrum umsjónarmönnum. Munurinn á þáttunum er svo mikill að samanburður á Rokklandi og Popplandi getur sagt okkur mikið um sýn Ólafs Páls á þetta fyrirbæri sem við köllum menningu. Í Popplandi er Ólafur Páll í hlutverki plötusnúðsins sem tekur við óskum frá hlustendum, skilar kveðjum, á milli þess sem hann leikur vinsælustu tónlistina og gefur hlustendum miða í tónleika. Þátturinn er hlustendamiðaður í þeim skilningi að tónlistin í þættinum tilheyrir meginstraumnum og umfjöllunin um hana er „létt” og slúðurkennd, hugsuð sem afþreying fyrir hinn almenna hlustanda.

III

Rokkland á að höfða til fólks sem hefur „raunverulegan” áhuga á tónlist, hefur „vit“ á henni, og tekur dægurtónlist alvarlega sem alvöru listform (Ólafur Páll lætur beinlínis reyna á þennan áhuga með getraun í lok hvers þáttar). Nafn þáttarins ber þessu markmiði glöggt vitni. Munurinn á rokki og poppi er ekki einungis fagurfræðilegur, í þeim skilningi að rokkið er harðara, þyngra og óaðgengilegra en poppið (sem er létt og aðgengilegt), heldur einnig hugmyndafræðilegur: Rokktónlist er alvörugefnari, í henni segja menn eitthvað sem „skiptir máli” og sú krafa er gerð til listamannsins að hann sé trúverðugur. Popptónlist er hinsvegar léttvæg og þess vegna þarf umfjöllun um hana hvorki að vera þung né alvörugefin.

Ólafur Páll fer ekki leynt með að í Rokklandi spilar hann tónlist sem hann hefur sjálfur mætur á. Í þættinum er fjallað um hinar ýmsu stefnur og stíla og ef Poppland fylgir meginstraumnum fylgir Rokkland jaðarstraumum dægurtónlistar. Það er greinilegt að Ólafur Páll lítur á það sem hlutverk sitt að kynna fyrir hlustendum það nýjasta og það besta sem í boði er hverju sinni. Og hið besta, að mati rokkspekúlanta, er sjaldan það vinsælasta eins og þið vitið. Ólafur Páll gefur líka gaum dægurtónlist sem er mikilvæg í sögulegum skilningi. Ágætis dæmi um þetta er þáttur Rokklands sem fluttur var sunnudaginn 8. nóvember síðastliðin. Þar fór mestur tími í að fjalla um írska söngvaskáldið Damien Rice (sem gagnrýnendur eru nokkuð sammála um að sé mikill og merkilegur listamaður) en auk hans var fjallað um bandarísku hljómsveitirnar Lynyrd Skynyrd og Kiss. Hljómsveitirnar eru komnar til ára sinna og eru fyrst fremst þekktar í dag fyrir að hafa haft áhrif á yngri (og vinsælli) flytjendur. Þær eru sumsé mikilvægar í sögulegum skilningi.

IV

Mig langar til að grípa niður í viðtal sem tekið var við Ólaf Pál í Stúdentablaðinu í desember 2005 í tilefni af 75 ára afmæli Ríkisútvarpsins. Í viðtalinu er hann spurður um menningarlegt hlutverk RÚV og spurt er í andrúmi umræðu sem snerist um sölu á Rás 2. Ólafur Páll svarar:

Ég trúi því ekki að árið 2005 – á tímum Sigurrósar og Bjarkar – sé til fólk sem segir: „Lokum bara þessari Rás 2. Hún spilar ekki annað en nýja íslenska tónlist og er eina stöðin sem spilar Björk, Sigurrós, Megas, Bubba og Hörð Torfa. Hún er þar að auki eina útvarpsstöðin á rokklandinu Íslandi sem varðveitir íslenska dægurtónlistarsögu með því að hljóðrita hátt í 200 hljómsveitir á ári. Lokum þessu bara!” [...] Ríkisútvarpið á að mínu mati að halda uppi ákveðnu viðmiði. Það á að vera betra útvarp en önnur og við eigum að gera öðruvísi hluti en aðrir. Við eigum ekki endilega að einbeita okkur að hlutum sem hægt er að græða á einn, tveir og þrír.

Af þessari tilvitnun má draga nokkrar ályktanir um þær hugmyndir sem Ólafur Páll virðist hafa um eðli menningarinnar og hvernig hann skilur hlutverk sitt innan hennar.

Í fyrsta lagi segir Ólafur Páll að Rás 2 sinni menningarhlutverki sínu með því að spila íslenska dægurtónlist. Hann vísar í árið 2005 sem „tíma Sigurrósar og Bjarkar” og á væntanlega við að þessir listamenn séu það besta sem íslensk menning hafi hingað til getið af sér. Hér má greina hina „upplýstu” hugsun að menningin sé línulegt ferli sem hefur óþrjótandi möguleika á framþróun, fágun og fullkomnun sé henni sinnt. Hlutverk Rásar 2 í þessu ferli er að finna og staðsetja það besta og hvetja efnilegustu listamennina til dáða svo fleiri Sigurrósir verði til.

Í öðru lagi lítur Ólafur Páll á Rás 2 sem skrásetjara íslenskrar dægurtónlistarsögu. Án þess að ég sé á nokkurn hátt að kasta rýrð á mikilvægi þess að hljóðrita tónlist eins og Rás 2 gerir hefði líklega verið eðlilegra að tala um framleiðslu íslenskrar dægurtónlistarsögu útfrá sjónarmiðum og smekk starfsmanna Rásar 2. Það má ekki gleyma því að sum íslensk dægurtónlist á ekki jafn greiðan aðgang að Rás 2 og önnur. Dægurtónlistarsaga Rásar 2 er því ekki sagan öll heldur aðeins ein af mörgum sögum. Og þar fyrir utan má velta fyrir sér hvort varðveisluhugtakið, eins og Ólafur Páll notar það, eigi rétt á sér eða heldur nokkur því fram að einhver hætta steðji að íslenskri dægurtónlist? Er hún virkilega enn einn menningararfurinn í útrýmingarhættu?

Í þriðja lagi segir Ólafur Páll að Rás 2 eigi að vera betri útvarpsstöð en aðrar og það geti hún verið vegna þess að hlutverk hennar sé ekki „að græða peninga.” Það má ef til vill segja að í þessum orðum kristallist skilningur Ólafs Páls á menningarhugtakinu sem fólgin er í 150 ára gamalli, íhaldssamri og afar gildishlaðinni hugmynd um hámenningu hinna fáu og upplýstu og lágmenningu hins ómenntaða skríls. Sú fyrri verður til vegna innri sköpunarþarfar listamannsins (sem er snillingur), sú seinni er knúin áfram af krafti auðmagns.

En hér gætir mikillar einföldunar hjá Ólafi Páli. Því þrátt fyrir að hann hafi fullt frelsi í sínu starfi, og gróðasjónarmið komi þar hvergi nærri, er tónlistin sem hann kýs að fjalla um og flytja í þættinum Rokklandi ekki endilega búin til í fjármagnslegu tómarúmi. Í þættinum þann 8. nóvember sem minnst var á áðan voru Damien Rice og hljómsveitirnar Lynyrd Skynyrd og Kiss til umfjöllunnar. Allir þessir listamenn eru á mála hjá útgáfufyrirtækjum sem vilja væntanlega – frekar en ekki – græða á útgáfu tónlistarinnar. Svo vill reyndar til að sú síðastnefnda hefur aldrei farið í felur með sinn „kommersjalisma”, gerir beinlínis út á hann þannig að hljómsveitin Kiss lítur fremur á sig sem vörumerki en skapandi heild. Og Kiss er líklega fjarri því eina dægurhljómsveitin sem tekur slíka afstöðu til sinna verka.

Ólafur Páll virðist horfa framhjá því að saga dægurtónlistar er jafnframt saga tónlistariðnaðarins og breyttrar fjölmiðlunar. Dægurtónlist, eins og við þekkjum hana í dag, stendur ekki fyrir utan hið kapítalíska skipulag. Þvert á móti er hún afkvæmi þess og varla þarf að taka fram að þátturinn Rokkland tilheyrir þessu kerfi líka því meiri viðurkenningu (og auglýsingu) fær tónlist ekki en þegar hún er flutt og um hana fjallað í þætti Ólafs Páls.

V

Þótt greina megi gagnrýnan tón í þessari umfjöllun tel ég engum vafa undirorpið að það er fengur af mönnum eins og Ólafi Páli fyrir íslenska dægurmenningu og fjölmiðlun. Ástríða hans gagnvart dægurtónlist virðist einlæg og hann er duglegur að þefa uppi áhugaverða en lítt þekkta listamenn. Rokkland er að minni hyggju metnaðarfyllsti dægurtónlistarþáttur landsins þrátt fyrir og kannski vegna „eletísks“ efnisvals umsjónarmannsins.

Stóri gallinn við Rokkland er hversu einhæfur og nærsýnn þátturinn er í þeim skilningi að það er engu líkara en að í Rokklandi sé góð dægurtónlist einungis til á Íslandi eða í hinum engilsaxneska menningarheimi þ.e. annars vegar Bandaríkjunum og hins vegar Stóra-Bretlandi. Geri Ólafur Páll undantekningar fer hann yfirleitt ekki lengra en til Skandinavíu eða Vestur-Evrópu (einkum Frakklands og Þýskalands). Þetta væri í sjálfu sér ekki galli ef aðrir þættir stöðvarinnar gerðu dægurtónlist annarra heimshluta skil. En Rokklandi er ætlað það hlutverk á Rás 2 að fjalla um og fræða okkur um það besta og merkilegasta hverju sinni og miðað við efnistökin virðist vera óhugsandi að finna hið besta annars staðar en á Vesturlöndum. Og galli þáttarins er líka galli Rásar 2 því þar innandyra virðast allir hafa sama smekk og áhugasvið og forsetinn í Rokklandi.

…

Jæja, hvernig má nú skilja þennan palladóm um Rokkland og ÓPG sem vörn fyrir Rás 2? Jú, ég held ég geti fullyrt að ég gæti ekki með nokkrum hætti fjallað um neinn dagskrárlið Bylgjunnar eða FM 957 með þessum hætti. Sú forheimskandi og yfirborðskennda umfjöllun sem fram fer hjá einkareknu stöðvunum verðskuldar ekki að nokkur maður leggist yfir dagskránna og velti henni fyrir sér. Ég geri akkúrat engar kröfur til þessara stöðva. Ég geri hinsvegar miklar kröfur til hinnar ríkisreknu Rásar 2. Ég á nefnilega pínupons í henni.

Þótt R2 sendi oft út óttalega froðu veit ég að talsverðan metnað má finna þar innandyra. Þar á bæ VILJA menn allavega senda út gott og vandað útvarpsefni.  Og að því sögðu vil ég vísa á þennan fína pistil um AC/DC og Bon Scott sem sendur var út á fimmtudag eða föstudag í síðustu viku. Svona heyrir maður bara á Rás 2.

Hún lengi lifi!

ES.

Vegna þess hve umsjónarkerfið er frumstætt gátu neðanmálsgreinar ekki fylgt með ritgerðinni. Ef eitthvað er óljóst geta menn kommentað. Er reyndar afar latur að svara slíku. En ég geri mitt besta núna. Þetta er jú alvöru mál…

[Athugasemdir: 1]

[Athugasemdir: 0]

[Athugasemdir: 0]

Í fyrrasumar skrapp suður á firði og heimsótti Björgvin Val Guðmundsson, fyrrum vinnufélaga minn, og ræddi við hann um líf í Ástralíu á árunum 1977-1986.

Saga frá landinu neðra

[Athugasemdir: 0]

Varðandi RÚVAust:

Satt best að segja kom það mér ekki á óvart að svæðisútvarpið skyldi lagt niður á dögunum. Ég held ég hafi meira segja spáð því í einhverjum pistli fyrir ári síðan en stórkostlega spádómskunnáttu þurfti reyndar ekki til.

…

Nú. RÚVAust er ekki heilög kýr frekar en annað. Það hefur örugglega mátt spara þar eins og annars staðar. Ég skildi t.d. aldrei hvers vegna þetta apparat þurfti allt þetta pláss. Það hefði vel mátt réttlæta það hefði starfsemin verið viðameiri en staðreyndin var sú að RÚVAust var fyrst og fremst fréttastöð og hefði í sjálfu sér ekki þurft nema eina kaffistofu. Menn hefðu getað unnið þessa vinnu hvar sem væri hefðu menn á annað borð verið alminilega búnir. Sem þeir voru reyndar ekki (man ekki hvað Edda þurfti að berjast lengi til að fá eins og eitt stykki ferðatölvu en það leið býsna langur tími muni ég rétt).

…

RÚVAust er ekki lengur til. Og maður veltir vöngum yfir hinu og þessu. Ég velti t.d. fyrir mér fyrirsjáanlegum viðbrögðum austfirskra stjórnmálamanna. Einhvern veginn grunar mig að þeir gráti mest af skyldurækni þessa dagana. Ég hef aldrei orðið neitt sérstaklega var við að þessi hópur hafi nokkurn áhuga á öflugri fjölmiðlun þ.e. fjölmiðlun sem eitthvert gagn er af. Ég efast hinsvegar ekki um að þeir hafa áhuga á sterkum austfirskum fjölmiðli sem kemur á framfæri skoðunum þeirra og hversu assgoti duglegir þeir eru að vinna fyrir sína kjósendur.

Ég veit um dæmi þess að forystumenn í austfirskri pólitík hafa kvartað formlega yfir því hvað fréttamenn RÚVAust hafa lítinn áhuga á “framfaramálum” fjórðungsins. Þetta er auðvitað rakið kjaftæði eins og innihaldsgreining á efni stöðvarinnar myndi án nokkurs vafa sýna. En svona hafa þeir grafið undan þessari starfsemi. Því skal þó haldið til haga að lokun RÚVAust er auðvitað ekki þeim að kenna en það hvað svæðisútvarpið tórði í raun lengi er sannarlega ekki þeim að þakka heldur.

…

Héraðsfréttablaðamennska er erfitt fag. Allt sem þú lest í fjölmiðlafræði um áhrifavald eigenda, þrýsting frá valdamiklum stofnunum, frá auglýsendum og síðast en ekki síst fólkinu (sem ýmist notar fjölmiðilinn eða ekki) upplifir þú í tíunda veldi í nærblaðamennskunni. Það er því ekki að ástæðulausu sem svona blaðamennska hefur á sér fremur mjúka áferð. “Alvöru” fréttamennska, eða hörð fréttamennska eins og hún er svo karlmannlega kölluð, er fremur undantekning en regla. Þegar lókalfjölmiðill tekur upp slíka fréttastefnu er það yfirleitt tengt ákveðnum starfsmönnum og þegar hann (eða þeir) hættir (og svona fólk endist ekki lengi á svona fjölmiðlum) fer allt aftur í sama farið.

Þeir sem ráða hjá RÚV hafa lítinn skilning á þessu eðli héraðsfréttablaðamennskunnar og finnst hún þar af leiðandi óttalegt prump. Þeir hafa flestir hverjir, að minni hyggju, afar heilbrigðar hugmyndir um hvernig frétta- og blaðamennska á að vera en þær eru eins ólíkar hugmyndum þorra landsbyggðarfólks, sveitastjórnarmanna og annarra valdamanna á landsbyggðinni og hugsast getur. Ég þarf vonandi ekki að útlista frekar hvað staða héraðsfréttamanna er skrýtin. Já, og bara afleit.

Annars vegar ertu með “the boss” á bakinu kvartandi yfir því hversu linur þú ert og á sama tíma reynir þú að hátta starfi þínu þannig að þú komist útí kaupfélag án þess að standa í rifrildi í hvert skipti sem þú heimsækir grænmetisdeildina.

…

Jammjamm. RÚVAust er dautt. Ég gæti sagt meira en ég held ég hafi sagt það áður. Og hvað ég segi skiptir bara engu máli. Ingi, Sigríður, Heiður, Hjalti og Hafdís verða áfram alveg jafn atvinnulaus.

[Athugasemdir: 1]

Ég hitti gamlan spænskan vin minn í nótt á hóteli í London þar sem ég dvaldi fyrir tíu árum síðan. Veggirnir voru appelsínugulir og teppið brúnt. Ekki verið skipt í mörg ár um liti né teppi af lyktinni að dæma. Vinur minn var í herberginu sínu og að sjálfsögðu urðu fagnaðarfundir þegar við hittumst. Höfðum ekki sést í níu ár. En Victor, sem var og er nafn vinarins, var ekki einn heldur í slagtogi með einum karlmanni. Karlmaðurinn átti við offituvandamál að stríða og hafði að sögn Victors borðað yfir sig fyrr um kvöldið. Þegar við Victor voru búnir að spjalla í smástund, catch up, heyrðum við að fitukeppurinn var byrjaður að kúgast. Við horfðum á hann svipbrigðalausir á meðan gallið draup úr honum.

“Þetta er bara byrjunin,” sagði Victor.

“Hvað meinar þú?” spurði ég.

“Nú, af hljóðunum í maganum að dæma er nóg eftir.”

Og það stóð heima. Úr honum komu heilu réttirnir af lasanja sem hann hafði að líkum hesthúsað í kvöldmat. Fyrr en varði lá maðurinn máttlaus á æluhaugnum sem sífellt hækkaði og breikkaði. Ég trúði þessu hreinlega ekki. Ég hafði aldrei séð annað eins! Var ég nokkuð lentur í myndinni Delicatessen?

“Þetta er að verða búið,” sagði Victor.

“Hvernig veistu það,” spurði ég.

“Þú heyrir það á hljóðunum í maga hans. Það er komið holara sánd skilurðu. Einhvers konar form bergmáls sem segir manni að maginn er að tæmast.”

“Hvað segirðu,” sagði ég.

“Já, en það sem verra er held ég að maðurinn sé að deyja. Við skulum fara.”

Á leiðinni niður í anddyri spurði ég Victor hvort hann væri orðinn læknir en það eina sem ég vissi um menntun hans var fjölmiðlafræðiprófið sem hann þreytti með mér vorið 2001 í Leicester. Svar Victors var undarlegt og þegar ég hugsa um það núna rennur mér kalt vatn milli skins og hörunds. Verulega sinister verð ég að segja.

Hann svaraði kæruleysislega:

“Þannig séð.”

[Athugasemdir: 0]

[Athugasemdir: 0]

Jamm, nú eru allir poppnördar að gera upp árið og reyndar gott betur því nú gera menn upp, hver sem betur getur, heilan áratug sem ber heitið “the noughties”.

Byrjum á þessum áratug 2000 til 2009. Bæði hér og hér er áratugurinn greindur af afskaplega skarpskyggnum náungum hjá Pitchfork og Guardian. Inntakið í greinum þeirra er að í kjölfar tæknibreytinga hafi mússíkheimurinn “fragmentast” svo rækilega að hann liggur eiginlega óþekkjanlegur eftir. Þetta er ekki sami heimur og ég man eftir fyrir svosem eins og fimmtán árum (tíu? fimm?) síðan.

Það er liðin tíð að tónlist nái álíka megahylli og Thriller með Michael Jackson eða Dark Side of the Moon með Floyd. Þessar plötur voru kanóníseraðar á tímum öflugra fjölmiðla – öflugs útvarps og öflugs sjónvarps. Og síðast en ekki síst: Öflugra mússíktímarita.

Ekkert af þessu er til staðar lengur. Hafi ég heyrt ógeðslega gott lag á Rás 2 get ég verið nokkuð viss um að enginn vina minna heyrði það. Lagið verður mín einkareynsla sem ég deili kannski með sirka tuttugu lesendum þessarar síðu.  Ég finn upplýsingar um flytjandann á Google, rata inn á eitthvert mússíkbloggið í Ástralíu og dánlóda nokkrum lögum til viðbótar. Ekki plötum. Þær tilheyra sögunni. Öndergrándið er steindautt. Þú getur fundið óþekktustu alt-köntrí skástrik gothic folk – grúppu allra tíma með einu “gúggli”!

Allavega. Þessi fragmentering hefur haft góð áhrif á tónlist (þótt maður sakni kannski samkenndarinnar sem maður upplifði þegar allir voru að hlusta á sömu plötuna, pæla í henni og kryfja). Síðustu tíu ár hafa sennilega verið þau bestu – í það minnsta fjölbreyttustu -  í sögu dægurtónlistar. Listarnir yfir bestu plöturnar gefa það til kynna. Þarna er allt milli himins og jarðar: Hipp hopp, alt-köntrí, pönk köntrú, alt-folk,  popprokk, rokkpopp og heví metal af öllum gerðum og sortum. Allt á sama listanum.

Og maður þekkir ekki helminginn af þessu. Sennilega ekki einn fjórða.

…

Ég hef hlustað mikið á tónlist síðustu tíu árin. Sennilega aldrei jafn mikið og stóra æðið tengdist tónlistarstefnu sem kennd hefur verið við “alternative country” – óhefðbundið köntrí.

Stefna þessi er þó nokkuð byrjuð að dala og margt sem maður er kynntur fyrir í gegnum tímarit eins og Uncut hljómar lítið spennandi og “generískt”. Get nefnt dæmi eins og The Felice Brothers. Mér finnst þetta óttalegt prump þótt sumir séu að missa hland yfir þessu.

Hvað um það. Hér eru nokkrar plötur sem ég eyddi nokkrum kvöldum með og fáeinum andvaka nóttum.

Kid A – Radiohead. Þetta er síðasta platan sem ég keypti á kassettu. Ég fíla Radiohead ekkert sérstaklega en þessi plata höfðar til mín einhverra hluta vegna og hún þolir ENDALAUSA spilun.

Love is hell -  Ryan Adams. Á þessum áratug kom Adams og fór. Eftir stendur þessi plata sem ratar ekki inn á neinn lista neins staðar nema þennan hér. Í mínum huga er hún Blood on the Tracks þessa áratugar og ég skil ekki hvers vegna fólk er almennt ekki sammála mér. Mig grunar að það sé vegna þess að hugtakið “fólk” er ekki lengur til. Núna eru bara til markhópar. Litlir. Afmarkaðir.

Love and theft – Bob Dylan. Af öllu því frábæra stöffi sem Dylan hefur látið frá sér fara undanfarin fimmtán ár er þetta líklega það besta en alls ekki langbesta. Hann er bara í svo miklu stuði maðurinn! Meira að segja jólaplatan hans er frábær!

At War With the Mystics – Flaming Lips. Sérviskulegt val enda er platan almennt álitin mikil vonbrigði eftir meistaraverkin sem komu út á undan. Ég er því algerlega ósammála. Og nýjan platan Embryonic gefur henni lítið eftir.

…and the nothing turned itself inside-out – Yo La Tengo. Þessi kom út á meðan ég var í Leicester, einhvern tímann haustið 2000 og heldur mér enn félagsskap. Hef keypt nokkur eintök af henni og gefið vinum og kunningjum. Hef gert slíkt hið sama með Blood on the Tracks. Það eiga allir að fíla þessa plötu.

Læt þetta duga. Gæti gert annan lista, gerólíkan eftir tíu mínútur. Svona listar – þótt skemmtilegir geti verið – eru fyrst og fremst heimskulegir. Aðeins hálfvitar varðveita jú áhuga sinn á ákveðnum plötum í formalíni.

…

Að því sögðu vel ég plötur ársins. Spenntastur var ég vegna nýjustu plötu U2 en áhugi minn á því bandi fer síst minnkandi. Mér finnst þeir bara hrikalega góðir þótt þeir séu álíka kúl og Stuðmenn.

Því miður var síðan platan hálfgert anti-klímax. Ég hef gefið henni marga sénsa en ekkert lag á henni grípur mig ef undan er skilin hin dásamlega poppfluga sem I’ll Go Crazy if I don’t Go Crazy Tonight er. Ég veit ekki alminilega hvað það er sem amar að plötunni en að minnsta kosti get ég sagt að textarnir eru hreint óvenju slappir. Eins og samdir af David Brent. Og svo vantar bara U2-húkkana í lögin. Þau ná manni einfaldlega ekki. Of flöt. Eða eitthvað.

En besta plata ársins að mínu mati er nýja platan með Dylan (Embryonic með Lips í öðru sæti). Hún fékk enga sérstaka dóma og við fyrstu hlustun virkar hún ósköp sakleysislega á mann. En svo gerist eitthvað. Hún dregur mann til sín. Hvers vegna? Veit ekki. Sennilega bara nikkan hjá David Hidalgo! Og svo er Dylan ekkert að reyna. Þetta svo áreynslulaust, svo eðlilegt, svo náttúrulegt. Eins og innhverf íhugun svona þegar ég pæli í því!

Jabbs. That’s all, folks!

[Athugasemdir: 1]

Sumarið ‘95 heimsótti ég Dadda vin minn til Svíþjóðar. Mikil ævintýrareisa en þetta var í fyrsta og eina skiptið sem ég hef sofið á lestarpalli. Tilgangur reisunnar var að sjá Neil Young á tónleikum í Hróaarskeldu (ekki hátíðinni) en eins og gengur og gerist í ferðalögum hætti tilgangurinn fljótlega að skipta máli. Það sem skipti máli voru dýrðlegar kjötbollusamlokur sem seldar voru á eftirlætis bar gestgjafans og frábærar plötubúðir í Lundi.

Eitt kvöldið fórum við á tónleika með einhverjum gæja sem kallaði sig Vic Chestnutt. Hann kom frá Suðurríkjunum og Daddi, framsækin sem hann var, sagði Vic þennan vera “snilling”.

Það var fátt sem gaf snilligáfuna til kynna þegar Vic renndi sér á sviðið, lítill og væskilslegur, í hjólastól. Svo byrjaði konsertinn. Og vá.

Skýrasta minningin sem ég á af þessum tónleikum er engu að síður bara trommusettið sem samanstóð af bassatrommu, snerli og einum diski. Bassatromman sneri á hlið, stóð á kassa og trommarinn sló í hana með kjuða! Hafði aldrei séð annað eins. Síðan þá hef ég alltaf fylgst með Vic. Keypt eina og eina plötu og get hiklaust mælt með About to Choke sem einni bestu plötu sinnar tegundar (tegundin er alt köntrí) og Is the Actor Happy? er lítið síðri. Í þáttunum mínum um Ameríkana sem voru á dagskrá Rásar 2 fyrr á þessu ári fannst mér gaman að geta spilað Vic en það var líka undarlegt að kynna hann fyrir hlustendum sem nær óþekktan listamann. Eftir öll þessi ár!

Hvað um það. Vic barðist við þunglyndi í mörg ár og gafst upp fyrir sjúkdómnum um jólin. Tók of stóran skammt af einhvers konar verkjalyfjum, sofnaði djúpum svefni og hvarf loks yfir móðuna miklu á jóladag.

Ég fann þessa frábæru upptöku með honum úr frönskum sjónvarpsþætti í morgun. Þetta er um svipað leyti og ég sá hann, trommusettið nákvæmlega eins og það var á tónleikunum í Lundi. Fékk flashbakk þegar blísturskaflinn byrjaði: Við Daddi fullir saman á einhverjum pínulitlum tónleikastað í Skandínavíu að hlusta á einhvern “snilling” úr Suðrinu djúpa. Mikið vorum við góðir vinir! Mikið vorum við fínt dúó!

[Athugasemdir: 0]

[Athugasemdir: 2]

« Fyrri skrif Seinni skrif »