Allir elska JKÁ

Gonzóblaðamennska varð til á prentmiðlum í Bandaríkjunum á sjöunda áratug síðustu aldar og fullkomnuð af Hunter S. Thompson á hinum áttunda. Í sem skemmstu máli gekk hún útá að lýsa upplifun blaðamannsins á fólki eða atburðum þ.e. blaðamaðurinn var þátttakandi í því sem var að gerast og þar af leiðandi hluti þeirrar sögu sem átti að segja. Og það sem skipti mestu máli: Ekki var farið í felur með sjónarhorn blaðamannsins. Það réð ferðinni, en ekki “kvót” frá talsmönnum ólíkra sjónarmiða. Og annað hvort trúði maður blaðamanninum og treysti eða ekki.

Fyrir nokkrum mánuðum gerði ég útvarpsþætti um svona blaðamennsku og meistara hennar Hunter S. Thompson. Ég tók viðtöl við nokkra mæta menn og undirliggjandi skoðun þeirra var sú að slík fréttamennska hentaði ekki í hörðum fréttum t.d. um efnahagsmál en það var dæmið sem Árni Þórarinsson og Ingólfur Margeirsson tóku. Gonzó átti, að þeirra mati, heima í tímaritsgreinum og þá einna helst í umfjöllun um fólk og fyrirbæri “á jaðrinum” eins og stundum er sagt.

En þetta var fyrir hrunið mikla.

Eða ekki veit ég hvort forstjóri Fjármálaeftirlitsins er jaðarfígúra (eflaust má færa rök fyrir því að svo sé) en innslag Helga Seljan í Kastljósi í gærkvöld, þar sem leitað var dyrum og dyngjum að forstjóranum, var í senn hörð fréttamennska og pjúra gonzó. Innslagið sýndi, með yndislega ósvífnum hætti auðvitað, hversu lokaður hinn opni og frjálsi markaður er í raun og veru. Forstjóri Fjármálaeftirlitsins vill ekki veita viðtal á tímum þar sem íslenskt fjármálakerfi hrynur!

Eflaust mun Helgi ná sínu viðtali við forstjórann í kvöld en ég þori að veðja að það verður ekki nærri því eins intresant og innslagið í gær (þar sem forstjóranum sást ekki einu sinni bregða fyrir). Innslagið sýndi að aðferðir gonzó blaðamennskunnar eiga heima í hörðum fréttum um efnahagsmál rétt eins og annars staðar. 

…

Á tímum þar sem allt virðist lokað og “málsmetandi aðilar” neita að tjá sig ítrekað (t.d. í sex til átta vikur) um mál sem skipta þjóðina öllu máli og á tímum þar sem mann þyrstir í fréttir sem gerast baksviðs er fullkomlega eðlilegt, og fyrst og fremst nauðsynlegt, að beita “óhefðbundnum” aðferðum blaðamennsku (ég nota gæsalappir því þrátt fyrir að svona blaðamennska þyki engin nýlunda víða erlendis þykir hún enn ógurlegt pönk hér á Fróni). Aðferðir gonzó voru nefnilega fundnar upp til að hjálpa blaðamönnum í svona aðstæðum. Svo þeir geti sagt manni eitthvað merkilegt úr heimi sem lýsa mætti nokkuð nákvæmlega sem Kafkaeskum!

…

Meðal hinna “faglegu blaðamanna” þykir gonzó-aðferð ekki fín. Já, eða kannski frekar: Hún þykir ekki virðuleg. Og það er rétt. Gonzó er ekki “virðuleg” aðferð eins og við skiljum orðið (fréttamennirnir jakkafataklæddir, “málefnalegir” og kurteisir) en að gagnrýna gonzó fyrir skort á virðuglegheitum er eins og að gagnrýna kleinuhring fyrir að vera sætur á bragðið. Þess utan er bara ekkert voðalega virðulegt heldur - eða faglegt - að hanga fyrir utan stjórnarráðið í skítakulda til þess eins að skrúfa frá krana embættis- eða stjórnmálamanns í tvær mínútur svo hann geti sagt það sama og hann sagði í gær.  

Sumsé: Bring on the Gonzó!

[Athugasemdir: 1]

Þunglyndispopp kemur mér gjarnan í gott skap og niðrá á jörðina þegar ég er í of góðu skapi. Þunglyndispopp? Jú, þetta er popp poppara sem telja glasið ávallt hálf, þriðjungi eða fjórðungi tómt. Af öllum þunglyndum þunglyndispoppurum kemst enginn með tærnar þar sem Mark Eitzel hefur hælana (að Nick Drake undanskildum). Mark berar sína sinnisveiku sál í hverju lagi, fyrst með hljómsveit sinni American Music Club, svo upp á sínar eigin spýtur og nú upp á síðkastið aftur með sínum gömlu félögum í AMC.

Everclear heitir fimmta plata AMC og þykir jafnframt sú besta. Ég er, þrátt fyrir að hún sé kæfð í reverbi, sammála því. Hún er aukinheldur þeirra “léttasta” og “vinalegasta” plata. Hér eru nokkur textabrot:

Úr laginu Why won’t you stay:

In memory of a little girl
Who was far too much in love with the world
And who didn’t really wanna stick around for the end

Úr laginu The Dead Part of You:

The price of your soul is less than the cab fare
That gets you home before the living end
The dead part of you leaves me with a blessing
From a destruction of your beauty
Your self-hatred your self-pity

Jamm, þegar ég vorkenni sjálfum mér hugsa ég ekki um öll blessuð börnin í Afríku sem fá ekki að borða svo vikunum skiptir. Ég hugsa um Mark Eitzel, sem er að öllum líkindum úti horni inní stofu heima hjá sér grátandi. Því hafi ég það skítt veit ég að Mark hefur það alltaf örlítið verr.

Úr laginu Sick of Food:

I’m sick of food
So why am I so hungry
I was sick of you
But I don’t mind seeing your little face
I was sick of love
So I just stopped feeling
But I couldn’t find anything to take its place

What’ll I do with my time?

Jammjamm. Ertu krepptur í kreppunni, gæzkur? Jæja, þú ert að minnsta kosti ekki Mark Eitzel. Hér neðra er lagið The Dead Part of You - sýnishorn af hinni stórfenglegu Everclear - og hér er mynd og viðtal við Mark sem Dave Eggers tók fyrir tíu árum, skömmu áður en minn maður hætti að drekka.

The Dead Part of You

[Athugasemdir: 0]

Miðað við það orðspor sem fer af Herra Dylan sem tónleikaperformer vakti það alltaf undrun hversu slappar tónleikplöturnar hans voru. Úr þessu var bætt þegar bútleggseríunni var hleypt af stokkunum árið 1991en á bútleggi númer fjögur (1998) er einmitt að finna þær allra kraftmestu tónleikaupptökur með Meistaranum sem a.m.k. þessi bloggari hefur heyrt. Tekið upp á ‘66 túrnum, Dylan og félagar á síðustu metrunum, keyrðir áfram á kaffi, sígarettum og amfetamíni. Nokkrum vikum síðar lendir Dylan í mótorhjólaslysinu fræga og alltbú í bili. Í boði Columbia plötufyrirtækisins afhendi ég ykkur þetta lag. Hlustið, dansið og haldið utan um hvert annað.

Guð blessi Ísland.

Just like Tom Thumb’s Blues

[Athugasemdir: 1]

Fólk deyr í Neskaupstað eins og annars staðar en oftast nær ekki af völdum glæpamanna. Það hefur gerst einhvern tímann í fyrndinni [ATH: finna hvort ekki hafi einhver verið drepinn hér á söguöld] býst ég við en nú til dags eru helstu afbrot Norðfirðinga fólgin í áflogum fyllibytta eftir að barnum lokar, hraðakstri unglinga og einstaka sinnum er fólk stöðvað fyrir að vera ekki með sætisbeltin spennt. Séu áflogin alvarleg má nokkuð örugglega álykta að þar hafi utanbæjarmenn verið að verki.

Almennt virðist eignarétturinn í plássinu vera í hávegum hafður þrátt fyrir kommúnískt yfirbragð þorpsins. Kannski er það vegna þess? Allavega. Brot á eignaréttinum í Neskaupstað eru manni sérstaklega eftirminnileg.

…

Einhvern tímann, þá verulega ölvaður á Rauða torginu, hélt ég því fram að í Neskaupstað væru bara svo og svo mörg hlutverk í boði. Sumir skildu þetta og gripu sín hlutverk og léku þau þar til yfir lauk. Akkúrat um þessi misserin var ég blaðamaður þorpsins og Siggi Kári, drykkju- og fjallgöngufélagi minn, var kvennabósinn og ævintýramaðurinn. Lengi vel, sagði ég, var í boði hlutverk glæpamannsins en ég sagðist óttast að með fjölgun foreldrafunda í skólum og reglulegu “átaki” gegn einelti hefði þessu hlutverki verið útrýmt.

“Menn eru ekki lengur glæpamenn heldur félagsleg vandamál,” sagði ég og hlaut góðar undirtektir hjá öðrum gestum á Torginu þetta kvöldið. Barþjóninn gaf mér annan bjór.

Seinna um nóttina sikksakkaði ég upp Kvíabólstíginn og í stað þess að sikksakka göturnar heim tók ég stefnuna á fótboltavöllinn þar sem ég sikksakkaði áfram. Mundi eitthvað. Reif fram minnisbókina, fann auða blaðsíðu og hripaði niður:

“Smelli var þorpsglæpóninn.”

…

Maður sá aldrei Smella enda var hann ýmist á sjó, í Reykjavík að fremja afbrot eða í grjótinu. Eða þetta var sagt. Veit ekki hvað var til í þessu en það var einmitt málið með Smella. Um hann var fyrst og fremst talað. Sjaldan talað við hann held ég. Hann átti heima í sögum og slúðri. Hann var eiginlega, svona þegar ég hugsa útí það, skólabókardæmi um goðsögn.

Smelli? Hann er með lítinn púka tattúveraðan á hægri rasskinn sem mokar kolum uppí … þú veist hvert.

Smelli? Þú veist hvenær Smelli hefur brotist inní sjoppu því þá eru bara nokkur karton af sígarettum horfin. Já, og skuldirnar hans!

Smelli? Næs náungi. Þegar hann er edrú…

…

Þegar ég var tólf ára var ég orðinn verulega forvitinn um Smella. Þorparar virtust á sama tíma fyrirlíta hann og dást að honum (eins og gerist gjarnan með glæpamennina okkar). Mig langaði til að sjá alvöru glæpamann og ákvað að lokka hann útúr húsinu sínu. Hann bjó í gömlu húsi sem kallaðist ? [ATH: tékka á þessu] rétt neðan við lítinn malbiksvöll þar sem við krakkarnir lékum okkur í fótbolta. Fyrir aftan markið var hátt vírnet sem tók flesta bolta sem rötuðu yfir það en ef maður sparkaði mjög kröftuglega flaug boltinn yfir netið og nam ekki staðar fyrr en hann lenti í húsveggnum og stundum, væri maður óheppinn, lenti boltinn í glugga. Þá gilti að vera eins fljótur að hlaupa og maður mögulega gat.

Í húsinu bjó jú glæpamaður.

…

Ég var orðinn örmagna af þreytu þegar boltinn rataði loks rétta leið. Þéttingsfast skot, innblásið af Karl-Heinz Rummenigge, boltinn hafnaði í litlum glugga, sennilega á annarri hæð. Mín fyrstu viðbrögð, sem voru algerlega óhugsuð, pjúra animal instinct, voru að leggja á flótta en ég var rétt kominn yfir miðju vallarins þegar ég hægði á mér, sneri við, og gekk til baka.

Hægt.

Boltinn lá á grasfletinum, beint fyrir neðan gluggann. Nú var úr vöndu að ráða. Átti ég að fara og sækja boltann? Hafði gert það áður en þá hafði boltinn lent í steyptum veggnum. Minni áhætta skiljiði. Núna hafði boltinn lent í glugga. Með látum. Ófreskjan var því örugglega vöknuð. Sem hún var. Því allt í einu birtist Smelli og áður en ég vissi af stóð hann á grasfletinum. Tíu metrar á milli okkar og einungis eitt vírnet mér til varnar!

Í hlýrabol. Svarthærður, há kollvik, grannur, hávaxinn. [ATH. Eftir á að hyggja ertu kannski ómeðvitað að lýsa Glanna Glæp. Vekur upp spurningar um áreiðanleika þessarar minningar]. Hann sagði ekki neitt heldur tók boltann og kastaði honum til mín. Síðan var Smelli horfinn. Ég sá hann aldrei framar.

Gekk heim. Vonsvikinn.

…

Mörgum árum síðar sat ég við hlið konu á læstri geðdeild. Hún var þekkt úr undirheimunum, fastagestur á Keisaranum, þaðan sem komið var með hana. Hún útskýrði dvöl sína á “fjölkvilladeild” svokallaðri (þar sem hún var fastagestur líka) þannig að hún þyrfti “bara að skipta um dekk”. Enginn vissi hvað var að henni og þess vegna mátu læknarnir það sem svo að allt væri að henni. Hún hét Guðrún og eins og allir heldri borgarar undirheimanna var hún með viðurnefni eins og Valli Bíó eða Elli Svarti. Man ekki hennar.

En eitt kvöldið sátum við sumsé hlið við hlið inná læstum gangi læstrar geðdeildar. Hún hafði verið sprautuð niður vegna “óþarfa æsings” og var í augnablikinu hvers manns hugljúfi. Var í stuði til að ræða málin.

“Hvaðan ertu, vinur,” spurði hún.

Mín fyrsta hugsun var að ljúga og segjast vera frá Kópavogi en svo sagði ég bara sannleikann. Hvers vegna ekki.

“Neskaupstað.”

“Í alvöru?” Augun opnuðust upp á gátt.

“Jújú.”

“Jahérna, ég þekkti einu sinni mann frá Neskaupstað.”

“Nú,” sagði ég. Ekkert of undrandi en feginn að við gætum talað um eitthvað annað en “helvítis geðlækna” og “andskotans hjúkkur”.

“Hver var það?”

“Hann hét Emil.”

“Emil?”

“Já, manstu ekki eftir honum?”

“Tja…”

“Nei, þú ert svo ungur.”

“Hvað gerði hann,” spurði ég.

“Hann var sjómaður. Allavega stundum. Hefurðu verið á sjó?”

“Já,” laug ég.

“Svo gerði hann bara hitt og þetta. Hann kunni allt.”

“Ókei.” Ég vissi ekkert um hvaða mann hún var að tala.

“Hann var yndislegur maður,” sagði Guðrún, hérumbil dreymin á svip (hún var auðvitað á róandi). “Ekki eins hinir,” hélt hún áfram. “Alltaf til í að hjálpa manni. Lána manni pening og svona.”

Við þögðum saman í nokkrar mínútur þangað til Guðrún rauf þögnina að nýju:

“En hann var eins og ég, blessaður kallinn. Fannst gott að drekka og dópa.”

Og þá vissi ég um hvern hún var að tala. “Heyrðu, þú átt þó ekki við hann Smella?”

“Ha?” sagði Guðrún hissa. “Nei, þessi maður hét Emil.”

[Athugasemdir: 4]

Undarlegasta frétt síðustu daga fjallaði um vinsældir ráðherra íslensku ríkisstjórnarinnar. Þvert á það sem ég hélt þá njóta þeir enn mikilla vinsælda. Rúmlega helmingur þjóðarinnar er til að mynda ánægður með störf forsætisráðherra. Jamm og seisei. Missti ég af einhverju? Halló! Is there anybody out there!

…

Maður getur þó altjent mælt með góðri mússík - kreppa or no kreppa. Mæli eindregið með nýjustu plötu My Morning Jacket. Sú ber heitið Evil Urges og er afar sérkennileg blanda af gamaldags Suðurríkjarokki og póst-diskói í anda Prince. Ef ég ætti að líkja þessu við eitthvað - sem er mjög erfitt - segði ég að þetta líktist melódískum og kántrískotnum Flaming Lips en engin bönd virðast halda þessari hljómsveit (sem menn töldu helstu von alternatívu kántrístefnunnar fyrir nokkrum árum) lengur. Flestir misstu þvag yfir síðustu plötu hljómsveitarinnar, Z, enda var sú verulega fersk. Samt man ég ekki eftir neinum sérstökum lögum á henni að undanskildu meistaraverkinu Gideon. Z flaug á kemestríunni (eðal plata til að hlusta á þegar maður keyrir yfir fjallvegi um miðja vetrarnótt) en sú nýja er með eftirminnilegri lögum og svo finnst mér hún líka svo furðuleg. Á tímum eins og nú, þegar doðinn sækir að manni af mikilli frekju, er gott að fá eitthvað furðulegt í hausinn. Eitthvað sem krefst þess að maður leggi við hlustir.

…

Hljómsveitin Coney Island Babies er að komast á fullt skrið aftur eftir sumarpásu. Verðum með tónleika í Neskaupstað í lok mánaðar þar sem við ætlum, aldrei þessu vant, að spila kóverlög. Einhvern tímann í fyrndinni ákváðum við að spila aðeins frumsamið sem er ágæt regla en engu að síður er alltaf hollt fyrir mann að pikka upp lög. Við ætlum að spila lög eftir kalla eins og Morrissey, Lou Reed, David Bowie og AC/DC. Og lýðurinn mun tryllast…

…

Rolf segir mér að hætta þessari fýlu og flytja til Reykjavíkur í athugasemd hér neðra. Veit ekki hvers vegna en tölvan vill ekki leyfa mér að kommenta á mína eigin síðu. Það sem ég skrifaði var þetta:

“Kæri Rolf. Mér líður illa í höfuðborgum.”

[Athugasemdir: 3]

Það verður ljósara með degi hverjum að það þarf að grípa til kosninga. Helst strax. Enginn, nema þá allra forhertasti (og þ.a.l. heimskasti) Sjálfstæðis- eða Samfylkingarmaður, vill að þessi stjórn, eða öllu heldur þessi mannskapur, stjórni landinu. Þessir flokkar geta alveg verið saman í ríkisstjórn áfram en þá þarf, að minnsta kosti, nýjan forsætisráðherra. Best væri auðvitað að Sjálfstæðisflokkurinn fengi hvíld í sextán ár en líklega er það forsenda þess að við getum byggt upp nýtt og betra samfélag.

Við munum aldrei kjósa yfir okkur ríkisstjórn sem reddar öllu á nokkrum vikum eða mánuðum en sannleikurinn er sá að sífellt færri treysta núverandi ríkisstjórn. Við slíkar aðstæður er varla hægt að búast við því að Íslendingar fari sameinaðir í einhverjar björgunaraðgerðir sem án nokkurs vafa verða mjög sársaukafullar þ.e. fyrir okkur á gólfinu. Ekki viss um að bankastjórarnir gömlu finni svo mikið fyrir þessu. Þurfa kannski að segja upp tennistímanum sínum á sunnudögum. Blessuð litlu greyin. Skulum ekki vera gera lítið út því…

…

Ég var ánægður með Egil Helgason áðan, fylltist innblæstri og breyttist í andófsmann í tíu mínútur. Skrifaði rektor HÍ.

Sæl Kristín,

“Háskóli Íslands hefur ákveðið að koma til móts við þá sem vilja bregðast við breyttri stöðu á vinnumarkaði með því að hefja háskólanám eða bæta við fyrra nám sitt.”

Þú þekkir væntanlega þennan texta en hann tók ég af heimasíðu skólans sem þú ert í forsvari fyrir. Ég bý á Egilsstöðum, þangað sem kreppan nær líka, og þegar ég sá þetta á heimasíðu míns gamla skóla fylltist ég mikilli eftirvæntingu en staða mín á vinnumarkaði hefur gerbreyst síðustu vikurnar og hugsanlegt að hún breytist enn frekar á næstu vikum.

Ég ákvað því að grípa tækifærið og skrá mig í nám í almennri bókmenntafræði í þeirri trú að með því myndi ég nýta tímann framundan sem best. Ekki er boðið upp á námið í fjarnámi en ég vonaði að ég gæti samið við kennara og umsjónarmann námsins um að taka a.m.k. tvo áfanga í fjarnámi enda er algerlega óhugsandi fyrir mig að flytjast búferlum til Reykjavíkur, sérstaklega á þessum erfiðu tímum. Í ljósi þess að ég er bæði búinn með BA nám og MA nám hélt ég að mér yrði treyst til að (í það minnsta) hefja námið sem fjarnemandi.

En svörin sem ég fæ eru skýr: Fjarnám er EKKI formlega í boði og ekki einu sinni mögulegt að semja um slíkt (þrátt fyrir að ekki sé raunveruleg mætingaskylda í tímana). Sveigjanleikinn er akkúrat enginn!

Eins og flestir aðrir Íslendingar er ég ekki vanur að kvarta en nú féllust mér algerlega hendur. Á tímum allrar okkar upplýsingatækni og á tímum þar sem Háskóli Íslands keppir við aðra skóla um nemendur og umfram allt: Á tímum þar sem Háskóli ÍSLANDS – Háskóli ALLRA landsmanna -  segir opinberlega að hann ætli sér að koma til móts við fólk á erfiðum tímum þá er mér ekki gert kleyft að stunda nám!

Legg til að þið breytið textanum á síðunni ykkar og segið frekar að þið séuð að koma til móts við fólk vegna breyttrar stöðu á vinnumarkaði í REYKJAVÍK.

Virðingarfyllst,

Jón Knútur Ásmundsson (270975 3219)

…

Í lokin vil ég hvetja alla mína vini sem enn búa í Reykjavík til að mæta á Austurvöll næsta laugardag og mótmæla. Ef þið eruð í stuði megið þið gjarnan henda einu eggi í Alþingishúsið fyrir mig. Ekki verra ef það fer í hausinn á herra Haarde. Hann ætti að þola það.

[Athugasemdir: 2]

í Mogganum um helgina er haldið áfram með hina æðisgengilega spennandi Lesbókarritdeilu um hvort krúttin séu dauð eða ekki. Segi þetta í fullri einlægni enda finnst mér svona tíðarandagreiningar skemmtilegar og stundum hreint og beint gagnlegar vilji maður svona yfir höfuð skilja samtíma sinn örlítið betur. Í Lesbókinni mætti hafa fleiri svona greinar og sleppa í staðinn stórum ljósmyndum eftir Rax. Ljósmyndir eru fljótlesið efni.

Niðurstaða þeirra sem skrifa í blöðin um síðustu helgi er sú að krúttin séu dauð. Atli Bollason segir í stuttu máli að þau séu að kommersjalíserast og Valur Gunnarsson segir að þau séu dauð vegna þess að þau hafi ekkert að segja. Vantar allt pönk í þau.

…

Mér finnst nú varla hægt að segja að krútttónlistin hafi verið jaðarlist á Íslandi. Frekar að hún hafi verið fremur meginstraums en hitt mestallan sinn líftíma en á sama tíma hefur mér stundum fundist eins og krúttin hafi verið einhvers konar leynifélag. Eða þannig leið mér á tónleikum Sigur Rósar í Höllinni árið 2005 eða 2006. Maður mátti ekki benda félaga sínum á hversu flott bassatrommusándið væri án þess að alskeggjaður maður á tvítugsaldi í Adidaspeysu með röndóttum ermum sneri sér við og sussaði á mann. Man að ég hugsaði að mér myndi sennilega líða betur í félagsskap nýnasista en krútta. Helvíti góðir tónleikar samt. 

…

Sennilega er það rökrétt að þegar allt fer í steik á Íslandi fari krútttónlistin í steik líka. Í það minnsta tónlist Sigur Rósar. Á meðan útlendingar héldu að hér byggi æðislegasta og frumlegasta fólk í heimi í æðislegasta og frumlegasta landi í heimi virkaði tónlist Sigur Rósar. Þú hlustaðir á tónlistina, sem var ólík öllu sem þú hafðir heyrt (vegna þess að þú þekktir ekki Wagner, Pink Floyd og Genesis), og horfðir á landslagsmyndir. Þú fékkst hroll og vildir kíkja í heimsókn. Þú vildir eignast safaríka fjallkonu og barna hana í helli einhvers staðar uppí fjalli.

Sigur Rós var því nokkurs konar markaðsstofa Íslands og viðskiptin gengu vel á meðan allir gleyptu við mýtunni. Nú halda útlendingar að við séum þjófóttir, sem er reyndar svona skemmtilegt retro/back to basics twist á þessu öllu saman ef útí það er farið, og eina ástæða þess að nokkur vill kíkja hingað er vegna þess að bjórinn er ódýr.

Legg því til að Mínus taki við hlutverki Sigur Rósar.    

…

AC/DC á hug minn allan þessa dagana. Ég geng marga kílómetra á dag með Black Ice blastandi í ípóðanum. Ágætis ráð vilji maður gleyma kreppunni í eitt augnablik eða tvö.

…

Í gamla daga sungu þeir um stelpur, bíla og slagsmál. Þegar ég var fjórtán ára vissi ég ekkert um stelpur, bíla eða slagsmál og þess vegna, held ég, elskaði ég AC/DC meira en allt annað (áður en einhver bendir á það viðurkenni ég fúslega að ég veit ekkert meira um þessa heilögu þrenningu rokksins nú, tæpum tuttugum árum síðar). Samt var ekkert útúr kú að fíla AC/DC í Nesk. Það var miklu meira útúr kú að fíla Iron Maiden eða WASP því þannig bönd lifðu í einhverri furðulegri veröld sem óx uppúr farvegi lélegra hryllingsmynda og teiknimyndasagna.

AC/DC voru, þrátt fyrir að vera töffarar (sem við vinirnir vorum alls ekki), samt soldið eins og við. Eða eins og við myndum að öllum líkindum verða einhvern tímann. Þeir voru nefnilega svolítið eins og pabbar okkar: Í gallabuxum og bol. Og maður gat auðveldlega ímyndað sér að væru þeir ekki rokkstjörnur með milljón á mánuði myndu þeir glaðir vinna á verkstæði, aka vörubílum eða sækja sjóinn.

[Athugasemdir: 1]

…í Austurglugganum að Einar Ben, ritstjóri, sé hættur. Vil nota tækifærið og þakka honum fyrir fínasta blað undanfarið árið eða svo. Einar var skemmtilegur umsjónarmaður og hafði til að bera tvo eiginleika sem ég kann að meta í fari blaðamanna: Hann var fyndinn og gagnrýninn. Hef heyrt nokkra héraðspólitíkusa kalla hann æsifréttamann og eru það toppmeðmæli. 

…

Var spurður að því um helgina hvort sagan um líkkistuna sé sönn. Svarið er bæði nei og já. Við getum sagt að sagan sé byggð á raunverulegum atburði því við veltum vissulega fyrir okkur að kaupa líkkistu. Mestmegnis er þetta nú samt bara pjúra fantasía. 

En svona pælingar um hvort einhverjar sögur séu réttar og sannar eða rangar og ósannar finnst mér leiðinlegar og til þess fallnar að murka lífið úr þeim. Sögur eru annað hvort skemmtilegar eða leiðinlegar. Og þar við situr. Finnst mér.

…

Ég fór til tannlæknis í morgun og mér fannst gaman. Þetta hefur aldrei gerst áður.

[Athugasemdir: 4]

Einu sinni trommaði ég í popphljómsveit. Sveitin hét Síva en norðfirsk bönd hafa lengi haft tilhneigingu til að sækja sér nöfn aftur í aldirnar. Amon Ra eitt dæmi og Síva sumsé annað. Hljómsveitin átti sín gullaldar ár frá árunum 1994 til 1996 þegar ekki var til sú stúlka á Norðfirði sem ekki vildi eignast börn með söngvaranum Hálfdani Steinþórssyni en í þessari sögu er söngvarinn Hálfdan, Dáni, einmitt í aðalhlutverki. Haustið 1995 voru strákarnir í Sívu með stóra drauma. Þeir höfðu sigrað Neskaupstað þarna um sumarið og sáu fyrir sér landvinninga annars staðar.

…

“Heimurinn er stærri en Neskaupstaður,” sagði Hálfdan, sitjandi á gítarmagnara inní Tónabæ sálugum, og taldi síðan upp staðina í kringum okkur. “Hvað með Eskifjörð, Reyðarfjörð, Stöðvarfjörð eða Breiðdalsvík?” Hann sagði þetta alvörugefinn. Þá, eins og nú, átti Dáni drauma og í þessi örfáu ár um miðjan tíunda áratuginn deildu við þeim saman. Við tókum lán í Sparisjóði Norðfjarðar og keyptum hljóðkerfi og ljósabúnað en það vantaði þetta “Þetta” sem sker úr um hvort hljómsveit meikar það eða ekki. Eitthvað sem fær fólk til að segja “vá”. Kallað X-faktor í dag.

…

Hugmyndina fékk Dáni á rúntinum um klukkan tvö á miðvikudegi en hljómsveitin hafði ákveðið í sameiningu að skrópa í ensku. Við vorum gengi. Á sama augnabliki og hann tók vinstri beygju upp á Urðarteig og sekúndubroti eftir að hann hafði kveikt í sígarettunni sinni smellti hann fingrum og galopnaði augun.

“Ég veit!” Dáni blés jómfrúarreyknum úr sér af krafti. Mátti engan tíma missa.

“Við kaupum líkkistu!”

Auðvitað ríkti grafarþögn í bílnum en aðeins í fáein andartök. Það gekk nefnilega tiltölulega fyrirhafnarlítið fyrir sig að sannfæra okkur (að undanskildum hljómborðsleikaranum Einari) um hversu “fáránlega frábær” hugmyndin væri. Líkkistuna hefðum við á toppi rútunnar þegar við kæmum inn í þorpin. Fólkið segði “vá”! Hvað er nú þetta!?

“Pottþétt prómó,” sagði söngvarinn. Sannfærandi eins og jakkafatasalinn sem hann varð síðar. Hljómborðsleikarinn efaðist en sannfærðist (ekki að fullu en nokkurn veginn) þegar hinn pragmatíski söngvari útskýrði að kistan gæti líka nýst sem taska fyrir míkrafónasnúrur og statív.

…

Við tróðum okkur inn símaklefann við pósthúsið, fimm talsins, og Dáni hringdi í útfararþjónustu einhvers staðar uppí Héraði. Ég heyrði ekki hvað maðurinn í símanum sagði en ég heyrði Dána segja nákvæmlega þetta. Í það minnsta svona nokkurn veginn. Man þetta ekki alveg.

“Góðan dag. Ég heiti Hálfdan Steinþórsson. Mig vantar upplýsingar um líkkistur.”

(Þögn í sirka þrjátíu sekúndur)

“Aha. Tja, bara hvíta, nei annars. Höfum hana svarta.”

Hann greip fyrir tólið og hvíslaði:

“Minni þrifkostnaður.” Hann beindi orðunum að hljómborðsleikaranum svo hann skildi að söngvarinn væri með hugann við fjármálin líka. Væri sumsé niðrá jörðinni.

(Þögn)

“Ókei. Og hvað ertu lengi að smíða hana?”

Að okkur:

“Hann getur klárað hana snemma í næstu viku og afhent á föstudag!”

“Jess!” sagði einhver í hópnum. Sennilega ég.

Hljómborðsleikarinn: “Spurðu um kostnað.”

Dáni: “Og hvað kostar hún?”

(Þögn)

Af svip söngvarans að dæma var komið bakslag í hugmyndina. Hann klemmdi saman varirnar en sagði svo loks: “Hún er soldið dýr.”

“Hversu dýr,” sagði hljómborðsleikarinn óþolinmóður.

“Hundrað þúsund kall…”

“Kemur ekki til greina,” sagði Einar. “Við kaupum okkur frekar reykvél á fimmtíu þúsund kall og eyðum restinni í nammi. Eða eitthvað. Við kaupum allavega ekki líkkistu á hundrað þúsund kall! Over my dead body.”

Leiðtogar okkar horfðust í augu í fáein augnablik. Efnið og andinn í hljómsveitinni Sívu. Lennon og McCartney. Söngvarinn vissi náttúrulega að hugmyndin var dauð en það er þetta með að viðurkenna ósigur. Sumir eru þannig gerðir að þeir gera það strax en svo eru aðrir sem gera það ekki fyrr en í lengstu lög. Dáni var einn af þeim. Eða eitthvað. Hvað veit ég? Allavega spurði hann manninn í símanum einnar lokaspurningar áður en Einar reif af honum símtólið og skellti á.

“Heyrðu, áttu nokkuð til alveg eins kistu en bara í barnastærð?”

[Athugasemdir: 10]

Ég er AC/DC frík frá fornu fari. Geri mér fyllilega grein fyrir því að ég hef ekkert verið að flagga því á þessari síðu en AC/DC lendir í sömu hillu í plötusafninu mínu og Journey, Boston og Big Country. Nenni ekki að troða þessu inná annað fólk. Svona bönd verður maður að uppgötva sjálfur. Á réttum tíma, á réttum stað.

Fyrsta lagið sem ég heyrði með AC/DC var Shake your Foundations, lag númer tvö af hinni svo mjög vanmetnu Fly on the Wall frá 1985. Í textanum fjallar Brian Johnson um stöðnun andans. Í viðlaginu ítrekar hann mikilvægi þess að hrista af sér hlekki hugarfarsins t.d. með því að rokka. Rokka feitt: Æ, æ, ó. Shake your foundations! syngur hann. Eins og predikari. Predikari rokksins.

Brilljant viðlag sem límdi sig á heilann svo rækilega að takið gaf sig ekki fyrr en fimm árum síðar. AC/DC eru reyndar konungar viðlaganna eins og t.d. viðlagið í Who made who sannar. Þar eru Youngbræðurnir og Johnson aftur að fást við tilvistarlegar spurningar þ.e. hver er í raun skapari heimsins og í myndbandinu má sjá þúsund Angusa að hreyfa sig í takt. Meira að segja fífl sér að þarna voru strákarnir að velta fyrir sér klónun og sér í lagi klónun mannskepnunar. AC/DC hafa aldrei verið feimnir við að fjalla um viðkvæmu málin.

Þegar platan Razor’s Edge kom út árið 1990 skildu leiðir okkar. Veit ekki hvað það var. Kannski var ég bara búinn að hlusta of mikið á Stone Roses og R.E.M. og ef til vill hefðu engu máli skipt hvernig plötu AC/DC sendu frá sér þarna um haustið. Mér fannst Thunderstruck bjánalegt lag. Teiknimyndarokk. Rokk fyrir fyrir bjána sem rokka um helgar en fyllast síðan kapítalískri græðgi stundvíslega klukkan níu á mánudagsmorgni. Ég skilaði plötunni og fékk mér Jordan: The Comeback með Prefab Sprout í staðinn.

…

Fyrir nokkrum árum, sirka þremur, fékk ég áhuga á AC/DC aftur. Aðallega fyrir tilstuðlan bróður míns sem aldrei hefur tapað trúnni. Eignaðist remasteraða útgáfu af Back in Black en just for the record þá er BiB besta rokkplata allra tíma. Í alheiminum. Highway to Hell gefur henni lítið eftir en frá svona tólf ára aldri til fimmtán var Highway to Hell svarið við spurningunni hver besta plata allra tíma í alheiminum væri og áður en lengra er haldið skal því haldið til haga að auðvitað var ég aldrei spurður.

Að þessu sögðu vil ég eindregið mæla með nýju plötunni. Á Black Ice er ekki að finna neina þróun, engar lúppur, engin áhrif frá kúbanskri tónlist, ekkert rapp og engan dúet með Amy Winehouse eða öðrum Subwaysamlokum mánaðarins. Platan hefði getað komið út árið 1981 og það er nákvæmlega þannig sem við AC/DC fríkin viljum hafa það. Að vísu er eitt lag er mætti túlka sem ballöðu (Rock and Roll Dream) og vitlausir gagnrýnendur segja að tilvist slíks lags nálgist guðlast meðal AC/DC aðdáenda. Það er rugl. AC/DC hafa í gegnum árin gert fín róleg lög (Ride on, Love Hungry Man o.fl.) sem má vanga við ef maður er þannig stemmdur. Eigi að síður kalla þau fremur fram standpínu en rómantík. Best því að vanga við þau einn með liminn vandlega teipaðan við maga eða undir honum ef þú ert þannig vaxinn.   

Og ekki eru textarnir af verri endanum. Þið hafið eflaust öll heyrt lagið Rock and Roll Train sem spilað er látlaust á Rásinni. Í laginu er fjallað á fremur óvenjulegan hátt um rokk og ról. Nánar tiltekið rokk og ról járnbrautalest.    

Platan fæst í Bónus á Egilsstöðum og í Tónspil.

[Athugasemdir: 1]

« Fyrri skrif