Esther Ösp

Ég hef oft velt fyrir mér því eilífa ósætti sem ríkt hefur á milli Fjarðabyggðar og Fljótsdalshérðs um hvar þjóðvegur 1 skuli liggja, en þó aldrei eins mikið og síðustu daga, því orðasenna er nú hafin enn einu sinni.

Þann 25. maí sl. bókaði bæjarráð Fjarðabyggðar eftirfarandi:

Bæjarráð Fjarðabyggðar skorar á samgönguyfirvöld að skilgreina þjóðveg eitt á Austurlandi nú þegar um Suðurfjarðaveg og Fagradal. Það er í samræmi við áherslur í samgönguáætlun þar sem forgangsröðun á að byggjast á öryggi vegfarenda, umferðarþunga, styttingu vegalengda og tryggum heilsárssamgöngum. Fagridalur er besta og öruggasta tenging fjarðanna við Héraðið, flugvöllinn og aðra þjónustu sem þar er. Veginum um Fagradal er nú þegar vel þjónað allan ársins hring enda er hann forsenda þess að horft sé á Hérað og firði sem sameiginlegt atvinnusvæði.
[Sjá bókun]

Þann 23. júní sl. bókaði bæjarráð Fljótsdalshéraðs eftirfarandi:

Bæjarráð Fljótsdalshéraðs ítrekar fyrri ályktanir um að Þjóðveg 1 eigi ávalt að skilgreina sem stystu leið milli landshluta og ekki eigi að slaka þar á öryggiskröfum. Stytting vegalengda á Þjóðvegi 1 ætti að stuðla að  lækkun flutningskostnaðar og minnka koltvísýringsútblástur bifreiða. Bæjarráð Fljótsdalshéraðs er sammála bæjarráði Fjarðarbyggðar í því að góður vegur um Fagradal og heilsársþjónusta  á honum er mjög mikilvæg fyrir  samgöngur á Mið-Austurlandi og fagnar háu þjónustustigi sem þegar er á þeirri leið. Gerð Fáskrúðsfjarðarganga og lagning samfellds bundins slitlags á Suðurfjarðaveg var góð samgöngubót sem ber að fagna. Það á þó ekki að koma í veg fyrir að önnur byggðarlög á Austurlandi og hinn almenni ferðamaður geti notið sambærilegra samgöngubóta og styttingu vegalengda.

Bæjarráð Fljótsdalshéraðs skorar því á samgönguyfirvöld að vinna áfram að uppbyggingu á þjóðveginum um Skriðdal og Breiðdalsheiði og vegabótum á Axarvegi. Vaxandi umferð um Axarveg undanfarin ár sýnir svo ekki verður um villst hve mikilvæg sú vegstytting er í hugum vegfarenda. Frekari samgöngubætur og aukin þjónusta á þeirri leið er því mikið áhersumál bæjaryfirvalda á Fljótsdalshéraði.

Bæjarráð Fljótsdalshéraðs telur því ekki forsendur til að breyta núverandi skilgreiningu Þjóðvegar 1.
[Sjá bókun]

Við þessi sjónarmið kannast líklega flestir Austfirðingar, enda margendurtekið stef.

Á leið minni heim frá vinnu, í rútu á umræddum Fagradal – fjallveginum sem ég ferðast að jafnaði nokkrum sinnum í viku – byrjaði að ég skrifa þessa grein.

Ég get vel skilið að nágrannasveitarfélög séu ósammála um ýmis málefni og takist jafnvel á um þau. Þar geta haft áhrif tilfinningar, skoðanir, hugmyndir og huglægt mat. Það sem mér gengur hins vegar illa að skilja er hvers vegna nágrannasveitarfélög geta ekki komið sér saman um mál þar sem það eina sem virkilega skiptir máli eru staðreyndir.

Lítum nú á nokkrar þeirra.

Leiðir í boði

Ef ekið er frá Djúpavogi til Egilsstaða (nú eða öfugt) er um tvær leiðir að velja. Leið A vill bæjarráð Fljótsdalshéraðs að Þjóðvegur 1 liggi um en bæjarráð Fjarðabyggðar vill að hann liggi um leið B.

Leið A: Upp Öxi, áfram sem leið liggur, niður í Skriðdal og út í Egilsstaði.
Leið B: Áfram út Berufjörð, framhjá Breiðdalsvík, Stöðvarfjörð, inn í botn Fáskrúðsfjarðar og í gegnum göngin, upp á Fagradal og út í Egilsstaði.

Vegalengdir

Leið A er 85 km.
Leið B er 156 km.

Leið A er því 71 km styttri en leið B.
[Sjá heimild #1 og #2]

Hæð yfir sjávarmáli

Á leið A er ekið yfir Öxi sem er í 532 m hæð yfir sjó.
Á leið B er ekið yfir Fagradal sem er í 350 m hæð yfir sjó.

Leið A er því 182 m hærri en leið B.
[Sjá heimild]

Ástand vega

Á leið A eru 40 km ómalbikaðir, eða 47%.
Á leið B eru 8 km ómalbikaðir, eða 5%.

Nánast öll leið B er því malbikuð en aðeins helmingur leiðar A.
[Sjá heimild #1 og #2]

Snjómokstur

Um leið A gilda nokkrar mismunandi reglur: Öxi er að hámarki þjónustuð 2 daga í viku – aðeins að vori og hausti, Skriðdalur er þjónustaður 2 daga í viku en leiðin frá Hallormsstað og út í Egilsstaði alla daga vikunnar.
Um leið B (að Berufirði undanskildum) gildir svokölluð A-regla Vegagerðinnar, þ.e. vegurinn er þjónustaður alla daga vikunnar.

Á leið A eru aðeins 26 km af 85 km þjónustaðir daglega eða 30%.
Á leið B eru 92 km af 156 km þjónustaðir daglega, eða 59%.
[Sjá heimild]

Símasamband

Miklu máli skiptir fyrir öryggi vegfarenda að gott símasamband sé á vegum.

Á leið A er símasamband ágætt, nema á Öxi þar sem samband er aðeins á litlum hluta leiðarinnar.
Á leið B er símasamband mjög gott, nema á meðan ekið er í gegnum Fáskrúðsfjarðargöng.

[Sjá heimild]

———————————————————————————-

Nú, jæja. Þetta eru hreinar og klárar staðreyndir málsins. Þær skil ég ákaflega vel. En mig langar að spyrja nokkurra spurninga um það sem snýr að hugmyndum um þjóðveg 1 sem ég alls ekki skil.

Ferðamenn

Alþekkt vandamál hér á landi er kunnáttuleysi (oftast erlendra) ferðamanna til að keyra á óbundnu slitlagi. Eðlilega á fólk, sem aldrei hefur ekið á öðru en bundnu slitlagi, í vandræðum með að keyra á malarvegum. Það er ekki að ástæðulausu sem myndbönd með leiðbeiningum um þetta hafa verið spiluð í flugvélum á leið til landsins og bílaleigur kynna malarvegi sérstaklega fyrir erlendum ferðamönnum.

Spurningar: Að hverju leitar ferðamaður, sem kemur t.d. með Norrænu til Seyðisfjarðar og hyggst keyra suður eftir landinu, þegar hann lítur á kort? Reynir hann ekki að finna góðan og fjölfarinn veg? Veit hann, þegar hann lítur á kortið og sér þjóðveg 1 (leið A), að hér á Austurlandi gæti það þýtt fjallveg með óbundnu slitlagi? Er þetta besti vegurinn sem við getum boðið ferðamanninum upp á?

Verslun og þjónusta

Öll vilja sveitarfélögin, hér á Austurlandi eins og annars staðar, laða til sín ferðamenn. Við viljum öll að fólk á ferð um landið staldri við hjá okkur, nýti sér m.a. þá þjónustu og verslun sem við höfum upp á að bjóða. Þetta á jafnt við um Fjarðabyggð og Fljótsdalshérað.

Ef farið er eftir leið A missir viðkomandi af tækifæri til heimsækja Fjarðabyggð og Breiðdalsvík.
Ef farið er eftir leið B missir viðkomandi ekki af neinu byggðarlagi.

Spurningar: Af hverju er það sveitarstjórnarmönnum á Fljótsdalshéraði svona mikið hjartans mál að senda fólk sem á leið um fjórðunginn burt frá Fjarðabyggð og Breiðdalsvík? Hvaða hag hafa þeir af því? Byrja eða enda ekki bæði báðar leiðir – A og B – á Egilsstöðum?

Á fjöll

Nú hafa sveitarfélög um allt land lengi keppst við að fá boruð jarðgöng sem víðast. Allir vilja sleppa við hættulega, illfæra og ótrausta fjallvegina. Eðlilega! Einn þessara fjallvega sem eru íbúum nærliggjandi sveitarfélaga til mikilla trafala er vegurinn yfir Fjarðarheiði, til Seyðisfjarðar. Það þarf ekki að keyra heiðina oft og ekki einu sinni yfir helstu vetrarmánuðina til að skilja mætavel að allir vilji jarðgöng til Seyðisfjarðar – meira að segja Héraðsmenn.

Spurningar: Fjarðarheiði er aðeins 88 m hærri en Öxi. Á sama tíma og allir vilja bora og fækka fjallvegunum þá vilja sveitarstjórnarmenn á Fljótsdalshéraði senda Austfirðinga og gesti þeirra upp á fjöll, eigi þeir leið suður um. Af hverju í ósköpunum? Hvað hefur fjallvegurinn yfir Öxi fram yfir alla aðra fjallvegi á landinu?

Aksturhraði

Þó leið A sé vissulega 71 km styttri en leið B, þá veldur hækkun vegarins og óbundið slitlag því að ekki er mögulegt að halda sama aksturshraða á báðum leiðum.

Spurningar: Verður ekki líka að skoða meðalaksturshraða á leiðunum þegar þær eru bornar saman? Hversu mikið fljótari er almennur ökumaður í raun að keyra leið A en leið B? Hvaða áhrif hefur þetta á eldsneytisnotkun á hvern ekinn km?

Öryggi

Undarlegt er að sjá öryggi sérstaklega tekið fram í bókun Fljótsdalshéraðs. Vegurinn yfir Öxi er ekki öruggur þegar horft er til margra þátta hér að ofan.

Í samgönguáæltun 2009-2012 segir m.a.:

Stöðug aukning umferðar, aukinn umferðarhraði og ekki síst aukin þungaumferð á þjóðvegum leiðir af sér sífellt meiri þörf fyrir öruggari og betur byggða vegi. [...] Kröfur vegfarenda til þjónustu á vegakerfinu eru einnig sífellt að aukast og ætlast er til að umferð geti gengið greiðlega allan sólarhringinn árið um kring.
[Sjá heimild]

Spurningar: Er vegurinn á leið A betur byggður og öruggari en vegurinn á leið B? Gengur umferð greiðlega allan sólarhringinn árið á leið A?

———————————————————————————-

Sumsé

Ef teknar eru saman þær staðreyndir sem fram koma í þessari umfjöllun er niðurstaðan þessi:

Leið A hefur eftirfarandi kosti fram yfir leið B:

1. Leiðin er 71 km styttri.

Leið B hefur eftirfarandi kosti fram yfir leið A:

1. Hæð yfir sjávarmáli er tæplega 200 m minni.
2. Bundið slitlag er á 92% leiðarinnar.
3. Snjór er ruddur alla daga árins, allan ársins hring.
4. Símasamband er á allri leiðinni (utan Fáskrúðsfjarðarganga)

Staðan er þá svona:

Leið A: 1
Leið B: 4

Auk þessara staðreynda má svo tína til svör við þeim spurningum sem ég varpaði fram hér að ofan.

Fyrir mér eru þetta ákaflega skýr úrslit. Þjóðvegur 1 á að liggja um leið B, þ.e. Fagradal og firði. Sú leið þjónar hagsmunum flestra. Mér þykir gott að sjá að Vegagerðin veit þetta líka [sjá heimild] og ég trú ekki öðru en að bæjarstjórnarfólk á Fljótsdalshéraði komist að sömu niðurstöðu fljótlega.

8 athugasemdir

• Gunni 10júlí2010

  Heyr heyr!

• aðalsteinnagnarsson 10júlí2010

  Þú ert aldeilis vel lesin.

• Harpa Vilbergsdóttir 20júlí2010

  Takk fyrir þessa samantekt. Gott að sjá settar fram staðreyndir sem eru stuttar og hnitmiðaðar.

  Áfram leið B!

• Sverrir 20júlí2010

  Góð samantekt.
  Vissulega þarf þjóðvegur eitt að liggja um Egilsstaði til að tengja saman suður og norðurland. Hluti umferðarinnar sem kemur úr suðri um þjóðveg eitt er á leið til Breiðdalsvíkur eða Fjarðabyggðar sem dregur að einhverju leiti úr ávinningnum af þessum 71 km mun á vegalengdunum.

• Jens 20júlí2010

  Þjóðvegur 1 um Skriðdal er einungis 10 km styttri en þjóðvegur 1 um firði.

• Esther 20júlí2010

  Jens:
  Hér er ég að bera saman tvær leiðir frá Djúpavogi til Egilsstaða: leið A annars vegar (upp Öxi, áfram sem leið liggur, niður í Skriðdal og út í Egilsstaði) – þá sem bæjarráð Fljótsdalshéraðs vill að verði þjóðvegur 1 og leið B hins vegar (út Berufjörð, framhjá Breiðdalsvík, Stöðvarfjörð, inn í botn Fáskrúðsfjarðar og í gegnum göngin, upp á Fagradal og út í Egilsstaði) – þá sem bæjarráð Fjarðabyggðar vill að verði þjóðvegur 1. Á þessum leiðum munar 71 km samkvæmt gögnum Vegagerðarinnar.

• Ásta Kristín 23júlí2010

  Frábær samantekt!

  Hef enga trú á öðru en að fólk sjái ljósið þegar virkilega hefur verið lagst yfir rök og staðreyndir mála. Komin tími til að pakka saman tilfinningamálum og taka höndum saman í því sem virkilega skiptir máli. Hugsanlega snýst rígurinn á endanum um það hvar ferðamaðurinn kaupir pulsuna/pylsuna sína.. en ekki raunverulega hvað sé öruggast og hagkvæmast.

• Eiður 29júlí2010

  Mjög fín og góð samantekt hjá þér Esther, og alveg bráðnauðsynlegt til að reyna að fá einhverja vitræna umræðu um þessi mál, en það hefur ekki mátt hingað til tala um þess ahluti eins og þeir eru í raun heldur hefur þetta stjórnast af tilfinningum lítið rökstutt.

  Hef nokkrun sinnum tjáð mig um svipaða hluti og fengið bágt fyrir..
  Hér eru nokkrar færslur þessu tengdar beint og óbeint.
  http://eirag.blog.is/blog/eirag/entry/445221/
  http://eirag.blog.is/blog/eirag/entry/137227/
  http://eirag.blog.is/blog/eirag/entry/21685/
  http://eirag.blog.is/blog/eirag/entry/522205/

Skrifa athugasemd

- Nafn

- Netfang

- Blogg

Staðfestingarorð (nauðsynlegt)*
Vinsamlegast sláðu inn staðfestingarorðið hér til hliðar.